Drevené chrámy


photo PIPA

News
... dziedzictwo UNESCO zaklęte w drewnie... unikatowe skarby sztuki i kultu religijnego...
by Pogranicze SK
Published: June 25, 2016
Izpis    Email

    Posiadają status Narodowego Zabytku Kultury, zostały w 2008 roku wraz z kolejnymi kościołami Łuku Karpackiego wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami i świątyniami w słowackich Karpatach.

Kežmarok – Kościół Św. Trójcy,

Lokalizacja: Prešovský kraj, okres Kežmarok.

   Artykularny ewangelicki (ewanjelický artikulárny Kostol sv. Tojice)
jest jedną z najbardziej zachowanych słowackich drewnianych budowli sakralnych na Słowacji.
   Kościół dobudowano w roku 1717 do starszej kamiennej budowli sakralnej z roku 1593, która dziś tworzy jego zakrystię. Ta wyjątkowa budowla drewniana z cisu i czerwonego świerku została zbudowana bez użycia jedynego kawałka gwoździa.
   Barokowe wnętrze kościoła jest również zrobione z drewna. Bardzo cenne pod względem artystycznym są zwłaszcza organy kościelne z drewnianymi piszczałkami
.

   Kościół artykularny w Kieżmarku postawiono w 1687 roku jednak wkrótce okazał się on zbyt mały. Podjęto więc budowę obecnego kościoła, który ukończono w 1717, pracami  kierował majster Juraj Mütterman z Popradu. Nowy kościół mógł pomieścić nawet 1500 wiernych. Zbudowany został z drewna modrzewiowego na planie krzyża greckiego, którego ramiona zakończone zostały ścianami prostymi. Wnętrze kościoła nakryte zostało sklepieniami kolebkowymi wspartymi na czterech kręconych kolumnach. Mniejsze, również kręcone kolumny wspierają galerie. Kościół nakrywają dwuspadowe dachy, kryte gontem. Wnętrze kościoła posiada bardzo bogaty wystrój i wyposażenie. Ściany zdobi polichromia przedstawiająca sceny ze Starego i Nowego Testamentu malowane przez malarza Meyera z Lewoczy. W ołtarzu głównym wykonanym przez snycerza Jana Lercha w 1727, umieszczony jest krucyfiks przy którym stoją Matka Boska, św. Maria Magdalena i św. Jan, po bokach ołtarza ustawione są rzeźby Mojżesza i Arona. W zwieńczeniu ołtarza płaskorzeźba Trójcy Świętej. Nad ołtarzem widnieje cesarski  orzeł Habsburgów, będący potwierdzeniem artykularności kościoła. Dziełem Jana Lercha jest też ambona z 1718, bogato zdobiona rzeźbami proroków, ewangelistów i aniołów. Po środku kościoła stoi kamienna chrzcielnica z 1690 z miedziana pokrywą z 1768. Na chórze muzycznym znajdują się zabytkowe organy, najstarszy instrument wybudował w 1720 lewocki organmistrz Vavrinec Čajkovský, dodatkowy pozytyw dobudował w 1729 organmistrz Martin Korabinský ze Spiskiej Nowej Wsi. Warto dodać, że doskonała akustyka wnętrza sprzyja urządzaniu koncertów muzycznych.
   W 1991 obiekt zwrócono kościołowi ewangelicko-augsburskiemu, od tego czasu rozpoczęły się kompleksowe prace konserwatorskie nad zabytkiem.

Opracowali Veronika i Emil


Hervartov – Kościół św. Franciszka z Asyżu,
Lokalizacja: Prešovský kraj, okres Bardejov, wieś (obec) Hervartov.

   Rzymskokatolicki drewniany z 1500 roku - wybudowany pod koniec XV wieku (prawdopodobnie w latach 1499-1500) pod wpływem gotyku. (Rímskokatolícky Kostol sv. Františka z Assisi)
   Jest najstarszym i najlepiej utrzymanym kościółkiem drewnianym na Słowacji. Do najcenniejszych części jego wnętrza należą gotyckie obrazy tablicowe oraz malowidła ścienne z roku 1655 i 1805.


   Hervartov jest dużą wsią leżącą w pobliżu Bardiova. Znajduje się tutaj późnogotycki kościół wzniesiony w latach 1493-96.
   Uchodzi ona za najpiękniejszy drewniany kościół rzymskokatolicki na Słowacji. Wzniesiony został w konstrukcji zrębowej, z wieżą o konstrukcji słupowej. Złożony z nawy i zamkniętego trójbocznie prezbiterium, do którego przylega od północy zakrystia. Do nawy od zachodu dostawiona została wieża o pochyłych ścianach, z nadwieszaną izbicą, nakryta dachem namiotowym. Nad nawą i prezbiterium wspólny dach jednokalenicowy z wieżyczką na sygnaturkę. Wewnątrz nawa nakryta stropem płaskim, zaś prezbiterium pozornym sklepieniem z ozdobnymi żebrami, śladem XIX wiecznej restauracji. Ściany wewnątrz zdobią interesujące malowidła, pochodzące z różnych okresów. Najciekawsze sceny znajdują się na południowej ścianie nawy, pochodzą one z 1665 i przedstawiają mmiędzy innymi Adama i Ewę w raju oraz św. Jerzego zabijającego smoka. Funkcje głównego ołtarza pełni późnogotycki tryptyk, z przedstawieniem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w otoczeniu śś. Barbary i Katarzyny Aleksandryjskiej. W trójkątnych zwieńczeniach znajdują się wizerunki proroków, zaś skrzydła boczne to puste deski, wstawione w miejsce oryginałów, przechowywanych obecnie w Budapeszcie. Z pozostałego wyposażenia warto wymienić późnogotycką, malowaną na deskach grupę Ukrzyżowania z początku XVI wieku, umieszczony na belce tęczowej, gotycki obraz przedstawiający śś. Franciszka z Asyżu, Krzysztofa i Katarzynę Sieneńską z lat 1460-70 oraz barokową Ostatnią Wieczerzę z 1653. Warto też obejrzeć drewnianą chrzcielnicę z XVII.
Opracował Daniel


Ladomirová – Cerkiew św. Michała Archanioła,
Lokalizacja: Prešovský kraj, okres Svidník, wieś (obec) Ladomirová
.

   Greckokatolicka drewniana Cierkiew św. Michała Archanioła
(Chrám sv. Michala Archanjela).
    Stojąca tutaj cerkiew pochodzi z 1742 roku o czym świadczy widoczna nad wejściem do babińca inskrypcja, zbudowana bez użycia jednego gwoździa zgodnie z tradycją podkarpackich Łemków.
   W części przedniej zachowała się część drewnianej konstrukcji z bramką.
   Areał, którego częścią składową jest także cmentarz, jest ogrodzony ogrodzeniem zrębowym.

   Artystycznie wartościowy ikonostas oraz ołtarz pochodzą z połowy XVIII wieku, przedstawiający dużą wartość artystyczną. Chodzi o pięciorzędową drewnianą budowlę architektoniczną wypełnioną ikonami, z których część została zniszczona w czasie II wojny światowej.

   Powiat Svidník - jedna z najbardziej reprezentacyjnych świątyń obrządku wschodniego w słowackich Karpatach.
   Do cerkwi przynależy również drewniana dzwonnica o konstrukcji filarowej, zwieńczona gontowym dachem w kształcie piramidy. Pierwotnie znajdowały się w niej cztery dzwony - najstarszy z 1742. Obecnie są tylko trzy.
   Wewnątrz uwagę zwracają malowidła ścienne i ikony utrzymane w stylu bizantyjskim. Autorami polichromii są mnisi Filon i Cyprian, a prace stolarskie i rzeźbiarskie to dzieło mnicha Michała i miejscowego chłopa Mikołaja Bojka. Do cennych elementów wyposażenia należy również pięciorzędowy drewniany ikonostas i ołtarz
   Osobliwością ikonostasu jest to, że wrota między nawą główną a prezbiterium nie są osadzone jako skrzydła, ale umożliwiają wgląd do środka. Warto także obejrzeć barokowy ołtarz boczny i inne ikony, rozmieszczone na ścianach bocznych.
Opracował Zakapior


Bodružal – Cerkiew św. Mikołaja,
Lokalizacja: Prešovský kraj, okres Svidník, wieś (obec) Bodružal.

   Miejscowość Bodrużal - pochodzi z 1658 roku - położona w pobliżu drogi Świdnik (16 km), Barwinek (8 km).
   Greckokatolicka Cerkiew św. Mikołaja (Chrám sv. Mikuláša).
    Jest trójdzielną budowlą zrębową z bogato rozczłonkowanym dachem gontowym i trzema wznoszącymi się wieżami. To jedna z najstarszych cerkwi drewnianych w Słowacji.
   Areał świątyni otoczony jest zrębowym ogrodzeniem z gontowym daszkiem. Wewnątrz są zachowane (przyozdobiona - wyposażona jest w kompletny ikonostas 1794 rok). Oryginalna polichromią, uważana za jeden z cenniejszych zabytków sztuki sakralnej na Słowacji.
   Kompleks kościoła obejmuje dzwonnicę i cmentarz.
   Kościół jest konstrukcji zrębowej, trójdzielna budowla z wieloczęściowym bogato rozczłonkowanym gontowym dachem i trzema wznoszącymi się wieżami. Składa się z trzech części (prezbiterium, nawa, babiniec) umieszczonych na jednej osi zorientowanej wschód-zachód. W najwyższej wieży nad babińcem znajdują się trzy dzwony, z których najstarszy pochodzi z 1759. Oryginalny największy i najmniejszy dzwon został stopiony podczas I. Wojny Światowej, współczesne zostały zrobione w 20-tych latach XX wieku.
   Wewnątrz świątyni są zachowane pozostałości malowideł ściennych z XVIII przedstawiających Ukrzyżowanie i Apokalipsę, ikonostas z tego samego okresu i ołtarz barokowy z obrazem Ukrzyżowania a ikoną Chrystusa. Ikonostas jest unikalny w tym, że jest to jedyny znany ikonostas malowany na obu stronach.
Opracował Daniel



Ruská Bystrá – Cerkiew Przeniesienia relikwii św. Mikołaja,
Lokalizacja: Košický kraj, okres Sobrance
.

Greckokatolicka drewniana cerkiew (Chrám Prenesenia ostatkov sv. Mikuláša -
biskupa),
- drewniana greckokatolicka filialna parafii Rusky Hrabovec. Należy do dekanatu Sobrance w eparchii koszyckiej kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-słowackiego.
    Cerkiew zbudowana na początku XVIII wieku w latach 1720 - 1730. Chodzi o budowlę zrębową. Wnętrze pochodzi z początku XVIII wieku i jest zbudowane w stylu barokowym i rokokowym.
   Powstała w unikatowym typie cerkwi karpackich charakterystycznym dla okolic Sniny.
   Została wzniesiona na wzgórzu w centralnej części wsi poświęcona w 1730 roku. W latach pięćdziesiątych XX zamieniona na prawosławną, później odzyskana przez grekokatolików. Gruntowny remont świątyni głównie wewnątrz zakończył się w 1989. Remontowana także w 2002 roku i wymieniono wtedy między innymi niektóre elementy konstrukcyjne i poszycie gontowe.

   Jest to mała cerkiew drewniana, orientowana posadowiona na kamiennych fundamentach. Budowla trójdzielna: do kwadratowej nawy przylega od strony wschodniej węższe zamknięte trójbocznie prezbiterium, a od zachodniej babiniec z posadowioną na jego zrębie wieżą słupową o prostych ścianach pokrytą namiotowym daszkiem zakończoną cebulastą banią z kutym krzyżem. Nad wschodnią częścią sanktuarium druga mniejsza podobna wieżyczka. Całość nakryta masywnym jedno kalenicowym dachem gontowym dostosowanym do szerokości nawy z szerokim okapem wspartym na słupach.
   Wewnątrz we wszystkich pomieszczeniach stropy płaskie. Między babińcem a nawą zrębowa przegroda z dwoma rzeźbionymi słupami, podobna niepełna przegroda pomiędzy prezbiterium a nawą. W sanktuarium ołtarz główny o rzeźbionej i polichromowanej nastawie, z przedstawieniem Ukrzyżowania i ozdobne tabernakulum oraz ołtarzyk z ikoną Pieta z XVIII. W nawie pięciopiętrowy kompletny ikonostas z XVIII z dwoma skrajnymi ikonami umieszczonymi także na ścianach bocznych nawy ze względu na mały rozmiar świątyni.
Opracował Frantisek


Leštiny – Artykularny Kościół,
Lokalizacja: Žilinský kraj, okres Dolný Kubín, Leštiny wieś w powiecie Dolný Kubín.

   Drewniany Artykularny Kościół Ewangelicki z roku 1686 ma drewnianą dzwonnicę.
    Wewnętrzne wyposażenie kościoła pochodzi z XVII i XVIII wieku. Całe wnętrze jest bogato malowane.
   Zwiedzającego zainteresuje zwłaszcza ołtarz główny z początku XVIII wieku, ławki z herbami, chrzcielnica renesansowa z XVII wieku, kopia chorągwi pogrzebowej J. Zmeškala oraz epitafium M. Mešku z roku 1753.

   Miejscowość położona jest w tak zwanym Rowie Podchoczańskim na Dolnej Orawie, w odległości 7 km od Dolnego Kubina, przy drodze Vyšný Kubín - Malatiná. Zabudowania i pola miejscowości zajmują dolinę potoku o nazwie Leštinsky potok i północne podnóża potężnego masywu Wielkiego Chocza. Na północny zachód nad miejscowością wznoszą się wapienne skały o nazwie Tupá skala i Ostrá skala.
   Teren wsi zamieszkiwany był już w czasach prehistorycznych. Podczas budowy stacji benzynowej odkryto tu ślady osadnictwa z okresu kultury łużyckiej oraz między innymi brązową iglicę z pogranicza środkowej i młodszej epoki brązu. Wieś wspominana była w 1361 roku jako należąca do feudalnego państwa z siedzibą na Zamku Orawskim. Później w 1548, weszła w posiadanie szlacheckiej rodziny Zmeškalów.
Opracował Miro


Tvrdošín – Kościół Wszystkich Świętychy,
Lokalizacja: Žilinský kraj, okres Tvrdošín.

   Pychą Tvrdošína (Twrdoszyna) i jego najstarszym zachowanym zabytkiem budowlanym jest gotycki drewniany rzymskokatolicki Kościół Wszystkich Świętych (Kostol Všetkých svätých) na cmentarzu miejskim.
    Prawdopodobnie pochodzi z drugiej połowy XV wieku, (według niektórych źródeł z końca XIV wieku), a w XVII wieku został przebudowany w stylu renesansowym.. Jego dominantą jest ołtarz barokowy z końca XVII wieku z obrazem Wszystkich Świętych. Przed nim znajdował się tutaj niski ołtarz gotycki, z którego zachowała się część z malowidłem św. Piotra i św. Jana Chrzciciela. Środkową część ołtarza gotyckiego tworzył pierwotnie obraz Opłakiwanie Chrystusa z XV wieku, który został w roku 1919 przewieziony do muzeum Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie, dalsze części pierwotnego ołtarza znajdują się w Galerii Orawskiej (Oravská galéria) w Dolnym Kubinie. Kompozycję wnętrza kościoła zakończono w połowie XVII wieku.
   Przy zwiedzaniu kościoła gości zainteresują zwłaszcza obrazy apostołów, późnorenesansowa kazalnica z postaciami ewangelistów z roku 1654 oraz obraz św. Juraja na koniu w walce ze smokiem - chodzi o temperę na drewnie, która pochodzi z okresu około roku 1653. Prześliczne malowidła sklepienne lub kasetonowy sufit, składający się z 49 ozdobnych rozet (firmament z gwiazdami, anioły) dotwarzają mistykę gotycką przestrzeni.
Fachowa rekonstrukcja i odrestaurowanie kościoła zostało w roku 1993 ocenione plakietką EUROPA NOSTRA, a kościół został zapisany na Listę Europejskiego Dziedzictwa Kulturowego jako kulturowy zabytek krajowy.
Opracował Miro


Hronsek – Artykularny Kościół,
Lokalizacja: Banskobystrický kraj, okres Banská Bystrica.

   Duży drewniany ewangelistyczny kościół artykularny z roku 1726 położony we wspaniałym otoczeniu rosochatych lip. Kościół ma 1100 miejsc do siedzenia, a wnętrze jest zaprojektowane tak, aby kaznodzieja był widziany z każdej ławy.
    Jego organy wybudowano w roku 1764. Dziedziniec kościoła zdobią 4 olbrzymie lipy. Równocześnie z kościołem wybudowano także dzwonnicę.
   Oprócz osobliwej architektury kościół zaciekawi również tym, że zawierał w nim ślub szturowski poeta Andrej Sládkovič z mieszkanką Hronseku Júlią Senkovičovą.

   Kościół w Hronseku
pochodzi z okresu kontrreformacji, gdy budowanie kościołów protestanckich na terenie Górnych Węgier było ściśle regulowane rezolucją sejmu w Sopronie w 1681 roku. Przez artykuł 25 tej rezolucji nowe zbudowany kościół ewangelicki musiał spełniać następujące warunki:
- musiał być zbudowany na obrzeżach wsi, poza granicami miasta,
- musiał być zbudowany w ciągu jednego roku,
- musiał być całkowicie z drewna i zbudowany bez użycia elementów metalowych,
- baza kamienna mogła być do jednej stopy od ziemi,
- nie mógł mieć wieże,
- wejście nie mogło być bezpośrednio z ulicy.

   W celu zminimalizowania ich żywotności umożliwiła urzędnikom królewskim budowę kościołów tylko w najbardziej nieodpowiednich miejscach - w pobliżu bagien, rzek, mokradeł itd.

   Budowa kościoła w Hronseku rozpoczęła się w październiku 1725 roku na wyspie kamiennej w środku bagien i w pobliżu rzeki Hron. Do jego budowy zostało użyte drewno dębowe i modrzewiowe. Kościół został konsekrowany 31 października 1726. Pomimo swojej lokalizacji nigdy nie został zalany.
   Świątynia na planie krzyża greckiego ma 26 metrów długości i 11 metrów szerokości. Ściany zewnętrzne mają konstrukcję szachulcową.
   Wnętrze kościoła zdobią rzeźbione słowiańskie ornamenty, ale niektóre części kościoła są ozdobione skandynawskimi, niemieckimi i jońskimi ornamentami i dlatego przyjmuje się, że również zagraniczni mistrzowie uczestniczyły się w budowie kościoła.
   Drewniany barokowy ołtarz jest prosty i kiedyś składał się z trzech dwustronnych malowideł. Malowidła boczne funkcjonowały jako otwieralne skrzydła ołtarza, dzisiaj są umieszczone na ścianie po stronach ołtarza jako oddzielne obrazy.
   Nad ołtarzem znajduje się barokowy organ z 1764 roku wykonany w warsztacie mistrza Martina Podkonickiego z Bańskiej Bystrzycy. Organ jest w dużej mierze oryginalny i nadal funkcjonuje.
   W kościele znajduje się również drewniany pozłacany żyrandol z 1865 roku, dar od wójta Martina Hudeca z Wielkiej Łąki (Veľká Lúka).
  W pobliżu znajduje się drewniana dzwonnica również zbudowana w 1726 roku. Jest to dwupiętrowy wieżowy budynek o konstrukcji szachulcowej konstrukcji.
   Oryginalny duży, 165 kilogramów ważący dzwon z 1816 roku darował ziemianin Juraj Géczy i jego żona Ester Ben de Nándor. Mniejszy dzwon ważył 65 kilogramów i został zniszczony w czasie I wojny światowej. Teraźniejsze dzwony zostały zakupione po II wojnie światowej z zbiórki wierzących.
Opracował Bohus Zhukiewicz

photo; Slovakia travel, muzeum.sk, tamBylscy, Daniel, Miro, (zakapior)



Preglej komentarje (0)
... photo...

photo Veronika

Wędrujemy...

Drevené kostoly UNESCO...


... Expozícia ľudovej architektúry a bývania (Skanzen)
v Humenné...



... Múzeum ukrajinskej kultúry
v Svidník...


... Múzeum ľudovej architektúry
v Bardejovské Kúpele...


... Ľubovnianske múzeum
v Starej Ľubovni...


... wieś na Zamagurzu
v Osturňa...



... góralska wieś
v Ždiar...



... Múzeum liptovskej dediny
v Pribylina...



... rezerwat architektury ludowej
v Vlkolínec



... Múzeum oravskej dediny
v Zuberec-Brestová...



Wiesław Gargała