Novinka

News
Magnaci na Liptowie...
by Pogranicze SK
Published: May 12, 2017
Izpis    Email

   Wreszcie w drugiej połowie XIX majątki te przejął chorwacki ród Horwatów - Horváth poprzez małżeństwo Katarzyny Uszaliowej z Gaszparem Horwatem z Végli - Vígľaša. W 1688 właścicielem Pariżowiec była Judyta Rudnajowa - Rudnay, wdowa po Mikołaju Dwornikowiczowi, pisarzowi kancelarii królewskiej i strażnikowi pieczęci. Dwornikowiczowie mieli Pariżowce do połowy XIX stulecia. Działali w publicznych funkcjach. Michał był w latach 1687-1700 biskupem w Vacowie, inny Michał Dwornikowicz w 1716 podżupanem Liptowa, Mikołaj był w 1814-1819 wiceprezesem sądu drugiej instancji w Peszcie. W 1866 pariżowski dwór kupił z całym przyległym gospodarstwem świętomikulaszki kupiec winny Mauks - Mauksch a w 1908 odkupił od niego obszarnik Moric Stain - Stein. Dwór z Pariżowiec jest jednym z najcenniejszych historycznych zabytków Liptowa. Encyklopedysta Maciej Bel w swoich Noticiach z 1736 ocenił dwór jako elegancką siedzibę. We wnętrzach pokazujemy przykłady mieszkania i sposobu życia wyższych sfer społeczeństwa liptowskiego w przeszłości. Wewnątrz urządzane są też tematyczne wystawy czasowe.

Zmiany architektury dworu i jego artystycznego wyrazu,
- siedzibą rodziny był rodowy dwór, którego najstarsza część, jądro gotyckie, można datować na lata trzydzieste XIV wieku. Późnogotycka przebudowa w osiemdziesiątych latach XV stulecia pozbawiła dwór charakteru gotyckiego gródka. Powstał wtedy wysoki trójizbowy budynek, który wchłonął do swojego nowego kształtu istniejący dwór. Stary dwór przebudowano na salę rycerską z malowanymi ścianami w narożach, z ozdobnym sieciowaniem na całej powierzchni, również zewnętrznej. Okna sali ozdobione motywami w formie splotów akantu są już skomponowane pod renesansowym wpływem. Fasady były podzielone narożnym kwadrowaniem. Zachowane kamienne detale architektoniczne w późnogotyckim manierystycznym stylu są na tak wysokim profesjonalnym poziomie, że nie mają odpowiedników na terenie Liptowa. Podobne detale znajdujemy w królewskim zamku myśliwskim w Zwoleniu, w miejskim zamku w Bańskiej Bystrzycy, jak również na zamku w Budapeszcie, przebudowanym za Macieja Korwina w latach 1474-1478. Przebudowa starego gródka w Pariżowcach na piękną rycerską salę, z modnymi ściennymi malowidłami, miała na celu reprezentacyjne funkcje. Budowę realizowali kamieniarze królewscy rozumiejący styl gotycki. Nad portalem wejściowym umieszczony jest herb, który tworzy centralny motyw malowideł ściennych sali rycerskiej. Według najnowszych badań genealogiczno-heraldycznych byłby to herb rodziny Pariżowskich. Zaś teza wynikająca z badań teoretyków sztuki i jej interpretacje mówi, że jest to herb króla Macieja Korwina-gawron na gałązce w pierścieniem w dziobie. Podwyższa to znaczenie dworu w Pariżowcach, jako królewskiego dworku myśliwskiego w XV wieku. Trzeci etap rozwoju architektonicznego przeszedł dwór w XVI. Przebudowa obiektu przywróciła jego dawniejsze mieszkalno-gospodarcze funkcje. Wschodnie skrzydło dworu poszerzono piętrową oficyną. Sień wejściową przebudowano na sklepiony westybul z nowymi załamanymi schodami. Otwory otrzymały ramowania z wyraźnymi renesansowymi detalami kamiennymi, w których dopatrujemy się inspiracji z wzorów środkowo słowackich miast górniczych. Dzisiejszy wygląd nadano dworowi po ostatniej większej przebudowie renesansowej w drugiej połowie XVII. Polegało ona na odnowieniu stiukowego stropu wejściowej sieni, która od czoła została pokreślona przystawieniem kolumnowego portalu. Okna obramowano pasowymi wnękami z gzymsami, a powierzchnie ścian podzielono sgraffitowym kwadrowaniem, oraz górną listwą z motywami w formie liści.



Preglej komentarje (0)
... photo...