HISTORIA - región - Zemplín, Šariš, Spiš, Liptov, Orava...


Bojnický zámok - photo VICO

News
... w Liptowskiej krainie...
by Pogranicze SK
Published: July 20, 2011
Izpis    Email



   Znaczną część Vii Magny tworzyła cesarsko-królewska droga pocztowa, którą w XVI wybudowano na rozkaz Ferdynanda I, gdyż południowe terytoria monarchii zostały przejęte przez wojska tureckie. Po zakończeniu budowy długość Vii Magny sięgała 1000 km i była jedną z najdłuższych połączeń pocztowych i transportowych. Ponad 500 km szlaku przebiegało po terytorium Słowacji przecinając Liptowski Hradek. Trasa wiodła przez 5 państw: z Austrii przez Słowację, Ukrainę, Węgry aż do Rumunii.
    Ważną postacią na zamku był Bálint Balassi lub Valentín Balaši. Balaši pochodził z węgierskiej szlacheckiej rodziny. W XIII jego przodkowie byli właścicielami kilku miast i powiatów na terytorium Słowacji, z tego rodu pochodził także sam Donc - założyciel zamku. W latach 1554-1600 Balassowie byli także właścicielami zamku w Liptowskim Hradku.
    Valentín urodził się i spędził swoje dzieciństwo na zwoleńskim zamku. Zaś młodość - na zamku w Liptowskim Hradku, gdzie opanował język słowacki i poznał lokalne zwyczaje. Otrzymał staranne wykształcenie - władał aż ośmioma językami. Ukończył Uniwersytet w Niemczech, później dużo podróżował i wiódł burzliwe życie. Walczył w Siedmiogrodzie i w Polsce. Został sławnym pogromcą Turków. Po śmierci ojca wrócił na Węgry, a pod koniec lat 70-ch XVI znów zamieszkał na zamku w Liptowskim Hradku, który sobie bardzo upodobał. Ze swoją rodziną prowadził spory prawne dotyczące prawa własności do nieruchomości. Wraz z bratem Franciszkiem postanowili odbudować zamek, otoczyli go nowym murem. Dokumenty z 1579 świadczą o tym, że na budowę wydano ponad 3000 złotych monet. Po pewnym czasie Valentín znowu wrócił do walki, został ciężko ranny w wyniku czego zmarł jako 40-latek w 1594 w Esztergomie. Został pochowany w rodzinnym grobowcu w Hybiach.
   Valentín Balaši był jednym z pierwszych znaczących przedstawicieli poezji renesansowej na Węgrzech. Pisał w języku węgierskim, tureckim i słowackim. Jest założycielem nowoczesnej liryki węgierskiej i pierwszym autorem węgierskiej poezji erotycznej. Oprócz wierszy napisał jedną komedią po węgiersku. Balaši jest także autorem najstarszego świeckiego wiersza miłosnego w języku słowackim, opublikowanym w Kodeksie J J. Fanchaliho.
   Z okresu panowania Balassów zachowało się najstarsze szczegółowe sprawozdanie na temat funkcjonowania Romów w Liptowie. W 1563 Balassowie pozwolili na osiedlenie się grupy Romów (prawdopodobnie ze Spisu) przy zamku i na produkowanie, na potrzeby zamku i okolicznych wsi, żelaznych narzędzi (motyki, siekiery, widły) i halabard dla strażników.
   W 1600 posiadłość otrzymał Mikuláš Sándorfi. Poślubił młodą damę, Magdalenę Zai, wdowę po poprzednim właścicielu z rodu Balassów - Zygmuncie, którego poślubiła tuż przed jego śmiercią. Z inicjatywy Sandorfiego i jego małżonki w latach 1601-1603 zbudowano przy zamku renesansowy dworek i budynki gospodarcze.
   Do budowy dworu zostały użyte kamienie ze zniszczonych murów. Na piętrze znajdowały się reprezentacyjne komnaty dla właścicieli i gości. Na parterze - magazyn i pomieszczenia dla służby. Mikuláš Sándorfi nie doczekał się zakończenia budowy, zmarł w 1603.
   Magdalena Zai, po śmierci drugiego męża, prawnie zapewniała sobie stanowisko właścicielki posiadłości wychodząc za mąż za kolejnych pretendentów do nieruchomości. Jej czwarty małżonek, Imrich Mérey, wolał ożenić się z wdową niż wypłacić jej zaliczkę na poczet zamku. W sumie Magdalena pięciokrotnie wychodziła za mąż, każdego z małżonków pochowała krócej niż po 4 latach małżeństwa. A wszyscy zmarli z przyczyn naturalnych.
   Początek XVII był bardzo niespokojnym czasem. Prawdopodobnie w tym okresie najbezpieczniejszym miejscem był zamek w Liptowskim Hradku, gdyż w marcu 1622 ukryto tu Koronę Świętego Stefana.
    Zamek wytrzymał wszystkie fale najazdów przeciwko Habsburgom. Odgrywał najważniejszą rolę strategiczną w okresie powstań toczących się w XVII. Generał cesarski wybudował mocną obronę przeciwko rebeliantom Franciszka Rakoczego. Na początku XVIII cesarz Leopold I podarował zamek księciu Lichtensteinowi.
   W 1709 doszło do zaciętej walki w Švihrovej między powstańcami a wojskami cesarskimi, którzy wprawdzie odparli atak, ale zamek został poważnie uszkodzony.
   W 1731 Izba Królewska odkupiła od Emanuela Lichtensteina zamek i przyległe tereny. Od tej pory zamek i dwór podupadł.
   Po niszczącym pożarze w roku 1803, który pochłonął zamek i dwór, odrestaurowano tylko dwór, a zamek od tego czasu pozostaje w ruinie... lecz to nie była jedyna katastrofa. W deszczowe lato 1813 doszło do powodzi.
   W drugiej połowie XIX i na początku XX. W pomieszczeniach dworku mieścił się Sąd Rejonowy i Węgierski Królewski Urząd Leśny. W 1932 niektóre części zamku poddano konserwacji. Od 1960, aż do aksamitnej rewolucji mieściło się tu Liptowskie Muzeum Etnograficzne.
Ruiny zamku wraz z przyległym dworem tworzą dominującą część krajobrazu Liptowskiego Hradku oraz malowniczej części górnego Liptowa.



Preglej komentarje (0)
... photo...

Spišský hrad - photo Veronika

Śladami historii...

Hrad Strečno, Strečniansky hrad
zamek Strečno...



... Šarišský hrad...


... Bardiejów, Bardyjów, Bardiów...


... Spišský hrad
zamek Spiski...



... Spišská Kapitula...


... Mariánska hora
Mariańska Góra...



... Levoča...


... Ľubovnianske múzeum
- hrad Ľubovňa
zamek Lubowelski...



... Červený Kláštor
Czerwony Klasztor...



... Spišská Belá
Kaštieľ Strážky
pałac Strážky...


... Hrad Kežmarok...


... Hrad Liptovský Hrádok...


... Liptovský Starý hrad,
Sielnický hrad...


Likavský hrad


Oravský hrad...