HISTORIA - región - Zemplín, Šariš, Spiš, Liptov, Orava...


Bojnický zámok - photo VICO

News
Wspomnienie - zabytki; masta, zamki, ruiny; Kežmarok...
by Pogranicze SK
Published: December 15, 2011
Izpis    Email



Hrad Kežmarok

   Kompleks zamkowy miejskiego typu powstał w celu obrony miasta w 1463 roku na rozwalinach średniowiecznej osady Svätá Alžbeta. Najstarszy  kształt grodu, jaki zaprojektowali Imrich i Ján Zápoľscy, miał charakter gotycki. Teraźniejszy, w większości renesansowy wizerunek zamek Kežmarok otrzymał po długotrwałej, kilkuetapowej przebudowie w latach 1572 - 1624. Pozostałe rekonstrukcje finansowali członkowie rodu Thököly, którzy do Kežmarku ściągnęli włoskich kamieniarzy, murarzy i malarzy, aby przerobili gród obronny na reprezentacyjną siedzibę rodzinną. Budynki na dziedzińcu otrzymały renesansowe arkady, pompatyczne sale na piętrze - ozdoby w postaci naściennych malowideł a wnętrze kaplicy zamkowej zostało odnowione w stylu wczesnego baroku.
    Zamek zasłynął historycznym wyczynem damy Beaty Laski, która w 1565 roku wyruszyła w towarzystwie kilku mieszczan z Keżmarku na wycieczkę do niedalekich gór Śnieżnych, dziś nazywanych Tatrami. Kiedy księżna po trzech dniach wróciła znad stawu Zelené Pleso do domu, rozgniewany małżonek pan Albert Laský za karę uwięził ją w wieży zamkowej, gdzie w okropnych warunkach trzymał ją przez długich sześć lat. Jedynym zmiłowaniem dla nieszczęsnej księżnej były dwa małe okna, jedno z widokiem na umiłowane góry Śnieżne, drugie na podawane jedzenie.
   W 1931 roku w części kompleksu zamkowego otworzono pierwsze ekspozycje muzeum regionalnego. Po generalnym remoncie zamku w latach 1962 - 1985 zbiory muzealne poszerzyły się, a aktualnie zwiedzający mogą sobie obejrzeć kilka akspozycji, a latem także przedstawienia teatralne podczas nocnego zwiedzania grodu.

Kežmarok
 -
leży na północy Słowacji, w malowniczym otoczeniu Spiszu pod Wysokimi Tatrami. Jest stolicą powiatu i jednym z ośrodków życia kulturalnego na Spiszu i ruchu turystycznego podtatrzańskiej okolicy. Kežmarok jako dawne wolne miasto królewskie może się szczycić bogatą historią ekonomiczną, kulturalną i dotyczącą edukacji. Miasto powstało w wyniku połączenia kilku osad słowackich z osadą niemieckich kolonistów. Właśnie ta symbioza kultur kilku narodowości i geograficzne położenie przy szlaku handlowym łączącym Orient z północną Europy umożliwiła szybki rozwój ekonomiczny miasta. Kežmarok uzyskał prawa miejskie od węgierskiego króla Beli IV w 1269 roku. Jako wolne miasto zyskał liczne ekonomiczne i polityczne przywileje, np. prawo do organizowania 2 targów w roku (1419), prawo składowania (1435), prawo miecza (1438), i prawo używania herbu w 1463. W 1950 miasto zostało uznane za miejski rezerwat zabytków, w którym znajdują się wyjątkowe zabytki narodowej kultury.

Unikatowy drewniany artykularny kościół ewangelicki
Narodowy zabytek kultury. W 2008 został wpisany na listę UNESCO.
    Kościół pochodzi z czasów, gdy ewangelicy nie cieszyli się swobodą wyznania. Swoje kościoły mogli budować tylko za murami miejskimi, bez fundamentów, z drewna, bez wieży i dzwonów. Pierwsza budowla kościoła powstała w 1687-88. Dzisiejsza budowla została wybudowana w stylu barokowym w 1717 roku w niewiarygodnie krótkim czasie - w ciągu 3 miesięcy. Kościół jest pod wezwaniem św. Trójcy. Protestanci z całej północnej Europy (np. ze Szwecji, Danii) wspierali go finansowo. Kościół na parterze i chórze ma 1500 miejsc.

Ewangelickie liceum
   Pierw
sza kežmarska miejska szkoła powstała w latach 1383-1392 (łacińska szkoła przy kościele św. Krzyża). Budowa liceum odbywała się w latach 1774-1776. Dobudowa dwóch pięter nadała  liceum dzisiejszy wygląd (1820-1865). Szkoła miała charakter ewangelickiego gimnazjum juz po reformacji, w 1531. W połączeniu ze szkołą otwarto tu w latach 1787-1852 akademię z katedrami filozofii, prawa i teologii. Wtedy szkoła zyskała charakter liceum. Bez jego ukończenia nie można było studiować na żadnym uniwersytecie. W liceum w Kežmarku zdobywali dyplomy i studiowali wtedy studenci z całej środkowej Europy. Studiowało tu wielu znanych artystów, uczonych i pisarzy niemieckich, węgierskich, serbskich i słowackich, co było oznaką tolerancji i otwartości tej szkoły. Biblioteka szkoły jest największą szkolną historyczną biblioteką w środkowej Europie. Jest tu 150 tysięcy woluminów w różnych językach, najwięcej w języku niemieckim (są tu między innymi cenne dzieła sprzed 1500, a także z XVI wieku, na przykład Biblia Lutra)

Ratusz
    Pierwszy ratusz stał na Starym Targu, w najstarszej części miasta. Podczas najazdu husytów został spalony. Gotycki ratusz na nowym głównym placu wybudował mistrz Juraj ze Spišskej Soboty w 1461. Po pożarze został przebudowany w stylu renesansowym (1541-1555). W 1779 został przebudowany w stylu klasycznym (po pożarze). Dzisiejszy wygląd uzyskał w 1922, w 2000 fasada została odremontowana.

Reduta

   W tym miejscu stała dawniej wieża strażnicza. W XVII wieku wybudowano tu dwór (rezydencję szlachecką). W 1818 roku został on przebudowany w klasycznym stylu jako reduta (dom przeznaczony na uroczystości).

Bazylika mniejsza - Bazylika św. Krzyża
    Początki kościoła sięgają wczesno romańskiej epoki w XIII wieku. Dzisiejszy kościół gotycki powstał po przebudowie w latach 1444-1498. Gotyckie wnętrze, boczne ołtarze oraz główny ołtarz (1472). Rzeźba ukrzyżowanego Chrystusa na głównym ołtarzu przypisywana jest Witowi Stwoszowi (XV/XVI). Ława renesansowa pod chórem pochodzi z 1518. Małe organy w 1651 to najstarsze grające organy tego typu na Słowacji. W 1997 Jan Paweł II ustanowił kościół bazyliką mniejszą.

Dzwonnica renesansowa
    W bezpośrednim sąsiedztwie bazyliki stoi renesansowa dzwonnica z 1591 roku uważana za najpiękniejszą na Spiszu. Kwadratowa, są na niej herby miasta, węgierski i Habsburgów.

opracował Miro
photo VICO, (miro, bo, zakapior)



Historia, tradycja w zabytkach...
Katarzyna Błasik



Ciekawe miejsca

   Zwiedzanie Kieżmarku warto zacząć od jego najstarszej części, zapraszamy więc na rynek. Centralny punkt głównego placu miasta stanowi zabytkowy ratusz ze smukłą wieżą. Został wybudowany w średniowieczu, ale z pierwotnego gotyckiego stylu zostało już tylko wspomnienie. Szacownemu gmachowi jeszcze w XVIII wieku nadano cechy klasycystyczne. Elewację ratusza zdobi herb miasta oraz łacińska inskrypcja informująca o jego przeznaczeniu - dawniej znajdowała się tu między innymi strażnica i gospoda. Rynek otoczony jest uroczymi kamieniczkami, w jednej z nich, pod numerem 55, działa muzeum prezentujące mieszczańskie wnętrza na Spiszu.



   Kolejnym ciekawym zabytkiem, znajdującym się w obrębie starej części Kieżmarku, jest zamek. To prawdziwa najeżona basztami forteca, która, podobnie jak mury, przypomina o obronnym charakterze miasta. Warownię wybudowała w XV wieku rodzina Zapolyów, później przez jakiś czas należała do Łaskich, a gdy przeszła na własność Thkölyich została przebudowana i zyskała cechy renesansowej rezydencji. Piękne attyki i stiukowe zdobienia to pamiątka po XVI wieku. Obecnie w murach zamku mieści się Muzeum Regionalne z bogatą ekspozycją archeologiczną i historyczną dotyczącą nie tylko Kieżmarku, ale i całego Spiszu.



   Wśród kieżmarskich zabytków na wyróżnienie zasługuje gotycki kościół Świętego Krzyża. Jest to katolicka świątynia, we wnętrzu której zachowało się wiele oryginalnych elementów wystroju. Są to gotyckie ołtarze - główny został ozdobiony rzeźbami wykonanymi przez mistrza Pawła z Lewoczy. Warto poszukać też drewnianego krucyfiksu, którego autorstwo przypisywane jest Witowi Stwoszowi. Dzieło zostało umieszczone w lewej części nawy.



   Wbrew pozorom bazylika Świętego Krzyża nie jest najbardziej imponującą świątynią w Kieżmarku. Tutaj palma pierwszeństwa należy się drewnianemu kościołowi ewangelickiemu, wzniesionemu w 1717 roku. Ciekawostkę stanowi fakt, że do jego budowy nie użyto ani jednego gwoździa. We wnętrzu może zmieścić się nawet cztery tysiące wiernych, a jego wykończenie aż zapiera dech w piersiach. Po przekroczeniu progu kościoła oczom turystów ukazują się barwne malowidła, przedstawiające sceny z życia Jezusa i proroków, oraz witrażowe okna. Również elementy wyposażenia są bardzo bogato zdobione.
O wartości tego zabytku świadczy fakt, że został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.



   Kieżmark zachwyca jeszcze jednym miejscem - przebogatą biblioteką szkolną, mieszczącą się w barokowym budynku liceum. Na jej półkach znajduje się 150 tysięcy woluminów, a prawdziwymi perełkami kolekcji są inkunabuły i starodruki. Podobno można tu znaleźć każdy język świata… Czy tak jest naprawdę? Odpowiedź można znaleźć wyłącznie na miejscu.



Atrakcje
   Na co dzień Kieżmark jest dość spokojnym miasteczkiem. Wszystko się jednak zmienia w drugi weekend lipca, gdy do miasta zjeżdżają rzemieślnicy z całej Europy, by wziąć w Europejskim Festiwalu Rzemiosł Ludowych. To jedna z najpopularniejszych plenerowych imprez na Słowacji, przyciągająca do miasta mnóstwo turystów. Podczas imprezy można zobaczyć cały przekrój wyrobów rzemieślniczych - od mebli, przez ręcznie wyrabiane tkaniny, po biżuterię. Imprezie towarzyszą występy teatrów ulicznych i zespołów folklorystycznych, oraz festyn, w trakcie którego można spróbować słowackich regionalnych potraw. Kieżmark słynie między innymi z serów, więc warto odwiedzić przede wszystkim targ serowy.



Preglej komentarje (0)
... photo...

Spišský hrad - photo Veronika

Śladami historii...

Hrad Strečno, Strečniansky hrad
zamek Strečno...



... Šarišský hrad...


... Bardiejów, Bardyjów, Bardiów...


... Spišský hrad
zamek Spiski...



... Spišská Kapitula...


... Mariánska hora
Mariańska Góra...



... Levoča...


... Ľubovnianske múzeum
- hrad Ľubovňa
zamek Lubowelski...



... Červený Kláštor
Czerwony Klasztor...



... Spišská Belá
Kaštieľ Strážky
pałac Strážky...


... Hrad Kežmarok...


... Hrad Liptovský Hrádok...


... Liptovský Starý hrad,
Sielnický hrad...


Likavský hrad


Oravský hrad...